We hebben het hier over flitsbezorging. Een boodschappendienst die binnen 10 minuten thuisbezorgd. De meest recente ontwikkeling in retailland. Een klein half jaartje geleden moest het concept nog zo ongeveer worden uitgevonden. Inmiddels is flitsbezorging in een aantal grote steden in Nederland geland, allemaal universiteitssteden. Arnhem is de enige uitzondering. 

Maar terug naar Essen. Ik was niet alleen in het Südviertel, maar daags daarop ook in het noorden van de stad en daar kwam ik de agressieve reclameoverval van Gorrillas niet tegen. Maar in dit gedeelte van de stad woont ook een groep inwoners die heel wat minder geld heeft te besteden. Hier liggen vanouds de arbeiders- en migrantenwijken. 

Als ik zaterdagavond thuis kom heeft de Volkskrant een 4 pagina groot artikel aan Gorillas gewijd. Wat een bizar toeval. En eigenlijk ook niet. Want flitsbezorging is de hype van het moment en je ontkomt er bijna niet aan er ook iets van te vinden. Wat mij vooralsnog triggert is de tweedeling. Naar locatie en gebruiker. Er is een groep die gebruik maakt van de dienst en er is een groep onzichtbare mensen die bezorgen. 

En wie is #obessed? Die hashtag bleef wel hangen. Is dat Gorrillas, die keihard moet toeslaan om als start-up voldoende marktbereik te realiseren? Of is het de klant, die doodongelukkig wordt als blijkt dat een product niet binnen 10 minuten kan worden bezorgd? 

De Heelweg wordt vanuit de Nederlandse zijde verlicht. Dat is ook wel redelijk. Per slot van rekening is het grootste gedeelte van de weg nog Nederlands grondgebied. Pas bij het trottoir aan de overzijde begint Duitsland. Om niet te vergeten waar de grens precies ligt zijn op een aantal plekken een serie gele kruisjes aangebracht, om de exacte grens te markeren. De naambordjes veranderen ook mee. De Heelweg heet aan de overzijde Hellweg. Aan deze zijde typisch Duitse bouw. Geen twijfel mogelijk over waar je bent. 

Daar waar de Heelweg zich opsplitst in de Keupenstaat (NL) en de Sporkerstrasse (D) wordt de grens gemarkeerd door grenspaal 734, een relatief jong exemplaar dat bij lange na niet de geschiedenis van deze plek heeft meegemaakt. Maar die verhalen van de oorlogen van weleer tref je overal langs de Heelweg aan op grote panelen. Verhalen over hoe er gesmokkeld en gehandeld werd en hoe dit tweelingdorp de Tweede Wereldoorlog heeft doorstaan. 

Als Duitsland begin april besluit – op grond van toenemende coronabesmettingen in Nederland – de voorwaarden waaronder Nederlanders naar Duitsland mogen reizen, te verzwaren, is dat voor het tweelingdorp Dinxperlo en Suderwick wel een ding. Niet meer naar de Penny Markt en geen goedkope benzine? Gelukkig kan deze impasse pragmatisch worden opgelost getuige de Q&A die de gemeente Aalten op 13 april op haar site publiceert. Voor de inwoners van Dinxperlo kunnen uitzonderingen worden gemaakt. De overige inwoners van de gemeente Aalten moeten zich net als de rest van de Nederlanders maar aan de regels houden. Dus wij ook. Het lopen over het trottoir aan de Duitse zijde van de Heelweg is daarmee ineens een spannend illegaal uitstapje. 

Misschien is het wel vooringenomen beeld-denken dat een markthal altijd iets rafeligs moet hebben. Maar ik mis die aspecten wel in de Rotterdamse markthal. Het is een prachtig gebouw maar o zo glad afgewerkt. Kun je hier wel de sfeer van een ‘echte’ markthal oproepen? Vorige maand viel me de gestage stroom bezoekers op die de markthal in- en uitliepen zonder daarbij de markt aan te doen. Ik heb er een tijdje naar staan te kijken en vond het bijna fascinerend om te zien hoe een markthal en een markt naast elkaar op een plein functioneren, maar niet samen optrekken. Dat is een veeg teken voor de toekomst.

De markthal Rotterdam creëert een soort Disney effect: je krijgt de illusie van een markthal, maar ondertussen is alles gepolijst en strak geregeld en verblijf je in een soort Bijenkorf veiligheid. Dat is niet wat ik zoek en ik denk ook niet dat een gemiddelde marktbezoeker dat effect zoekt. Om het contrast aan te scherpen ben ik die zaterdag ook naar de Fenix Food Factory op Katendrecht gegaan. En dat voelde wél goed. Het is er rafelig, rommelig en met prettige eigenwijze creaties aangekleed. Zo’n plek waar het jonge en het creatieve volk graag komt, dat een Berlijns gevoel opwekt en tegelijkertijd ook wel een beetje überhip is. Maar het verschil is wel dat het heel eerlijk voelde. Juist omdat het er niet zo gladjes is, mensen er hun ondernemersdroom verwezenlijken en het een spontaan gegroeid initiatief is dat meebeweegt met het gebied eromheen.

Fenix Food Factory, Katendrecht

Het marktplein is altijd van iedereen geweest. Misschien is het pijnlijke wel dat de markthal Rotterdam maar een beperkt deel van de samenleving weet te binden en dat markt en hal – alhoewel naast elkaar gelegen – elkaar niet weten te versterken. Ik kan me niet anders voorstellen dan dat de gemeente daarop wel heeft gehoopt toen ze toestemming gaven voor de ontwikkeling van deze plek. Misschien is het ook wel het gebruik van het woord markthal dat te hoog gespannen verwachtingen wekt. Een traditionele markthal werkt als smeerolie voor de buurt. Het is een plek waar iedereen uit de buurt in de ochtend samenstroomt, nieuwtjes uitwisselt en een klein hapje eet en met tassen vol verse producten weer naar huis teruggaat. Stel, ze hadden het Foodhal Rotterdam genoemd, dan waren de verwachtingen van meet af aan anders geweest en had niemand gek opgekeken dat hier een soort luxe foodplaza zou zijn ontstaan. Want, eigenlijk is het nou net dat wat deze markthal met een groot aandeel horeca wel is.

Het noord-westelijke deel van de binnenstad van Essen en het gebied daar vlak achter is een bizar mengsel van kantoorgebouwen, logge winkelcentra met massieve gevels, hippe winkeltjes, industrieel erfgoed, grote kale vlakten en leegstand. Het is ook de locatie van het Unperfekthaus, een huis waar je kan (flex)werken, kunsten, vergaderen, loungen, ontspannen, feestjes geven, repeteren, oefenen of gewoon rondhangen.

Het gebouw was ooit een klooster, niet dat je dat er aan afziet. Je denkt eerder aan een saai kantoorgebouw of een school, maar de creativiteit en levendigheid spat er nu van af. Kelder, begane grond, vier etages en daarboven een hip dakterras, in totaal 4000 m2 levendigheid. Elk gang is beschilderd of behangen met kunst, overal lounge- en hangplekken, maar ook seminarruimtes met degelijke tafels en stoelen.

Ontbijten, lunchen, dineren, of alleen maar koffie, thee of wat fris. Alles kan, alles is omvangrijk, in veel smaken en zoveel je wilt. Elke etage heeft een fantastisch koffiezetapparaat en overal flexwerkers waaronder veel Apple addicts. Maar ook heel veel ruimtes waar kunstenaars aan de slag zijn, je kan zo naar binnen lopen en met ze mee over de schouder kijken. Dat is zelfs ook de bedoeling.

Het Unperfekthaus huisvest maar liefs 1306 projecten en initiatieven! (stand per 26 februari 2015). Zij zijn de ruggengraad van het huis. De bezoekers, flexwerkers en seminargangers zoemen daar omheen. Het verdienmodel is heel intrigerend. Je huurt geen ruimte, de project- en initiatiefmakers krijgen juist ruimte om hun ding te doen. Zij maken dat het huis gonst en leeft en super aantrekkelijk is voor anderen. En iedereen mag naar binnen, je betaalt alleen voor de tijd dat je er bent. Maar dan mag je ook overal rondhangen, werken, genieten, kijken, doen, eten, drinken. Wat je maar wilt en nodig hebt.

En dan dat dakterras! Vorige week was het te koud, niemand zat buiten. Maar in de zomer leeft het halve huis buiten, op de begane grond met een groot terras voor de deur, op de balustrades die aan elke etage hangen en boven op het dak. En als je de buitenlucht of het werken zat bent kun je altijd nog tafelvoetbal gaan spelen, zelf gaan kunsten, een gitaar ter hand nemen en het podium van de theaterzaal bestijgen – er is altijd publiek – of op de racebaan met autootjes gaan spelen.

Een initiatief als dit in deze omvang heb ik nog niet eerder gezien. Het is ook de mix die het zo bijzonder maakt. Jong en oud, kunstenaars en ZZP-ers, seminargangers en familietreffen. Maar ook passanten, voorbijgangers. Alles loopt door elkaar en buitelt over elkaar heen. Je kan hier niet naar buiten gaan zonder te zijn verrast en een bijzondere ontmoeting te hebben gehad. Hier wordt verwondering en toeval gefaciliteerd. Serendipiteit met stip.

Volgens Gerard Marlet, bij de meesten wel bekend als de man van de Atlas zijn we een stad. Oef, dat was een geruststelling. Hoe vaak wordt Zutphen niet door buitenstaanders als een groot dorp getypeerd. Maar Marlet kwam met bewijslast op de proppen. Qua grondoppervlak van de historische binnenstad staan we in vergelijking met de overige steden in Nederland hoog in de index, op de 16e plek. En we schijnen een behoorlijk ommeland te verzorgen, volgens Marlet kunnen daar maar 57 steden in Nederland prat op gaan. Kortom, stedelijkheid, menselijke maat en natuurlijke omgeving. Gouden troeven bij elkaar. Met een ding was ik het niet zo met hem eens. Hij zei dat het met de werkgelegenheid wel goed zat. Dat mensen hier op acceptabele reisafstand gemakkelijk banen kunnen vinden. Dat betwijfel ik.

De menselijke maat kun je niet zo gemakkelijk in statistieken vastleggen. Die voel je gewoonweg en je moet hier zijn om het te ervaren. Zutphen heeft een ander ritme. Feitelijk kun je zeggen dat Zutphen zich niet door alle aspecten van de vooruitgang van de afgelopen decennia heeft laten misleiden. Terwijl de rest van Nederland zich de afgelopen 5 jaar massaal heeft gestort op biologisch eten, moestuintjes bijhouden, tweedehands goederen uitwisselen, handwerken en zelf kleren maken, was Zutphen dat al jaren aan het doen. Zutphen heeft daarin een kennisvoorsprong bij andere steden. Een grote kans om zich mee te profileren. Zutphen is geaard.

De tweede spreker van de avond Prof. Wim de Ridder, verbonden aan de TU Twente en futuroloog, maakte zich zorgen over het feit dat de detaillisten in de Zutphense binnenstad zich nog amper bewust zijn van de digitale ontwikkelingen die de komende jaren op de gemeenschap als totaal gaan afkomen en die met name de wijze waarop wij goederen vergaren drastisch zullen gaan veranderen. Daar geef ik hem gelijk in, maar die zorg geldt niet alleen voor de detailhandel in Zutphen, maar ook voor detaillisten in vele andere steden. We zullen steeds minder winkelvloeroppervlakte nodig hebben. Het detailhandelshart in binnensteden zal kleiner worden. En ik vraag me af hoeveel lef Zutphen zal hebben de komende jaren: wordt het het huidige winkelareaal gehandhaafd en blijft de stad zoeken naar tijdelijke oplossingen voor de leegstand of gaan we hier misschien wel aanloopstraten als regelvrije zones aanwijzen en terug naar een klein compact winkelhart?

De Ridder hamerde ook op het belang van ambachten en dat hierin voor Zutphen een troef kan liggen. Ambachten werden door een aantal aanwezigen afgedaan als saai en ouderwets terwijl anderen daarin juist kansen zagen voor Zutphen. We hebben er vaak zo’n associatie bij van mannen in blauwe kielen die klompen maken of riet binden. Maar ambachtelijk werken kan ook in combinatie met moderne technieken. Denk maar aan de 3D printer. Wat ik zelf niet begrijp is dat terwijl Zutphen een stad is van de Vrije School, waar juist ambachtelijk werken hoog in het vaandel staat, het onderwijs niet wordt gecombineerd met moderne fablab technieken. We willen toch meer jongeren richting de techniek? Een Fablab is fantastisch, ik heb er basisschoolleerlingen en middelbare scholieren in zien werken. Stuk voor stuk enthousiast, elkaar verdringend bij de apparaten. Werken met je handen met een digitale twist. Dat is toekomst en dat voelt goed.

Linda Commandeur sloot de rij van gastsprekers af. Zij heeft de ideeënwerkplaats BS22 in Groenlo opgericht. Vandaar uit inspireert ze bewoners om vooral hun dromen en plannen waar te maken. Haar belangrijkste boodschap voor de bewoners van Zutphen was misschien wel dat je moet geloven in je eigen bijdrage, moet durven te experimenteren en gewoon maar moet beginnen. Er komen altijd wel volgers, aldus Commandeur, als je maar passie en energie uitstraalt, zo werkt dat immers. En haar afsluiter vond ik wel mooi: “Zutphen denk na welke plannen jullie het meest waarderen, ga daar werk van maken, opdat jullie in 2025 een gelukkige stad zijn”. En daarmee is de cirkel rond. Zutphen wordt nu al vaak bestempeld als een spirituele stad. En voor sommigen is spiritualiteit misschien een te zweverig woord, maar uiteindelijk willen we allemaal een ding en dat is gelukkig zijn. Zutphen is een groot geheim, verrukkelijk slecht bereikbaar en stiekum willen een aantal van ons dat misschien ook wel een beetje zo houden. Zutphen is aan zet.

как найти правильную ссылку на гидру, официальное зеркало и официальные ссылки на hydraruzxpnew4af обменник гидра статус отменен

Deze blog is geplaatst op de site van de GSRO. Lees meer

Eigenlijk heb ik het artikel wel een beetje met verbazing gelezen. Voorpagina nieuws? Maar dit weten we toch wel, dit is toch een beweging die al een tijdje gaande is. Kannibaliseren? Dat is bout uitgedrukt. Alsof er een plots opkomende guerrilla-oorlog gaande is. Kannibaliseren is wel een heel sterk woord voor een beweging die we feitelijk vanaf het moment dat de auto en de supermarkt in de jaren 70 van de vorige eeuw gemeengoed werden zich in eerste instantie heeft voltrokken in de kleine dorpen en nu mede als gevolg van de krimp en de opkomst van internet verkoop, ook in de grotere kernen orde van de dag is.

Centrum Borculo

Dat de Achterhoek – over dat gebied gaat het artikel in de krant met name  – onder de leegstand lijdt, dat is een feit. De leegte en de stilte vallen steeds meer op. Het gaat heel hard en het winkelaanbod dat overblijft oogt saai. Medio augustus maakte ik een wandeling door Borculo. Een prachtig stadje, lommerrijk gelegen aan de Berkel. Ik schrok van de troosteloze aanblik die het stadje de afgelopen zomer bood. Waar is het publiek, waar zijn de toeristen? Het is zomer, hoogseizoen, het zou er druk moeten zijn, de straten zouden gevuld moeten zijn met slenterend en winkelend publiek. Dat was de andere keren dat ik er was in ieder geval wel het geval.

Maar het straatbeeld werd gedomineerd door een detailhandel aanblik dat alles behalve aantrekkelijk kon worden genoemd. Een aantal bekende ketens bepaalden het beeld, schreeuwerige reclame op de ruiten, slecht onderhouden panden en weinig unieke winkeltjes om even lekker rond te snuffelen. Dit gaat hard, realiseerde ik me. Gemiddeld genomen rij ik om de paar jaar naar Borculo om even het kristalmuseum te bezoeken, door de winkelstraten te slenteren en om vervolgens lekker te verpozen op een van de terrasjes aan het water. Of ik met die regelmaat blijf gaan, is nog maar de vraag.

Winkelstraat Borculo

Een lommerrijk stadje met schreeuwerige en slecht onderhouden winkelpanden, dat bijt. Dat pikt ook een toerist niet en die zal daarom ook steeds vaker wegblijven. Weer een extra strop voor de plaatselijke detailhandel. Wat kan de overheid doen? Niet veel. Wellicht wel iets aan de wijze waarop het winkelaanbod zich etaleert. Graag iets minder schreeuwerig en iets meer ingetogen en passend bij de context. Zonder hier te willen beweren dat elk historisch en of lommerrijk stadje zich als een opgepoetst openluchtmuseum zou moeten gaan manifesteren.

In het artikel in de krant wordt wethouder Kroon van Doetinchem aangehaald. Hij zou hebben gezegd dat zijn stad wellicht baat kan hebben bij de bevolkingskrimp, want als de winkels uit de dorpen verdwijnen moeten de klanten wel naar de stad. Maar is dat niet iets te snel gejuicht? Het gaat immers niet alleen om de macht van het getal. Inwoneraantallen zeggen wel veel, maar ook niet alles want de slag is nog lang niet gestreden: Meer mensen zullen het Oosten verlaten (als gevolg van de daling van het voorzieningenniveau en door gebrek aan werkgelegenheid in de regio) en voor hen die blijven of er zich willen vestigen is er keuze te over. De kans is groot dat zij zich zullen laten leiden door de aantrekkelijkheid van bepaalde steden. En in dat kader is juist laatst Doetinchem op het verkeerde lijstje geplaatst:

Straatbeeld Borculo, winkelgebied

In opdracht van de provincie Gelderland heeft de Atlas voor Gemeenten een onderzoek gedaan naar de toekomst van de Gelderse stad. In dat onderzoek worden Arnhem, Nijmegen en Tiel maar ook de kleinere steden Zutphen en Harderwijk aangewezen als steden met een toekomst (multifunctioneel en historisch stadshart) en zullen volgens de onderzoekers Ede, Apeldoorn (beiden relatief nieuw en weinig spannend stadshart) en Doetinchem (te veel last van krimp en wegtrekkende bevolking in de directe omgeving) het heel moeilijk gaan krijgen.

Met andere woorden, we zijn nog maar halverwege het proces. De eerste voltrok zich in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw. De tweede slachting beleven we nu en de Achterhoek zal haar borst nog nat moeten gaan maken voor wat nog gaat komen. Doen grote delen van Oost Nederland over pakweg 20/30 jaar nog wel mee? Zal Oost Nederland niet van het economisch bordje van Nederland afvallen? De regio ligt nu al zo op de rand.

De motivatie van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk om in de Jumbo in Reeuwijk de zuil te plaatsen is ingegeven door het feit dat de openingstijden van de bibliotheek in Reeuwijk niet ruim genoeg zijn. Een overheidszuil in een bibliotheek lijkt echter een zo voor de hand liggende ontwikkeling. Maar overheidstaken worden afgebouwd – waaronder de subsidiëring voor bibliotheken – gebouwen worden afgestoten en diezelfde overheid schurkt voor de uitvoering van haar taken niet langer tegen andere door de overheid gefinancierde partners aan, een koers die jarenlang is gevolgd, maar gaat nu uit pragmatische overwegingen zoals langere openingstijden, een alliantie aan met een retail partij. En waarom ook niet?

De Spar en het Rijk gaan gezamenlijk in krimpgebieden aan de slag. Nog zo’n voorbeeld. Ook hier zien we een beweging waarbij retail en overheid samen in een huis kruipen om de burger beter te kunnen bedienen. Maar hier gaat het overduidelijk om een beider belang: om retail en overheidsdiensten blijvend te kunnen aanbieden in krimpregio’s zijn beide partners voornemend gemeentelijke loketfuncties, postkantoren en de bibliotheek vanuit de buurtwinkel aan te bieden. Dat postkantoren bij de retail inkropen, dat kennen we al, maar dat binnen de retail ook de bibliotheek en gemeentelijke loketfuncties worden geïntegreerd, dat is nieuw.

Dat geeft te denken over nieuwe vormen van samenwerking en samensmelting die gaan ontstaan en daarmee de plek van het gemeentehuis in delen van onze samenleving. Een gemeentehuis heeft van oudsher niet alleen een publieke functie, de doorgaans fraaie gebouwen stralen ook macht uit en zijn ook juist door hun imposante verschijning een belangrijke bouwsteen van de plaatselijke identiteit. Dit geldt voor grote steden, maar zeker ook voor kleine gemeenschappen waar het stadhuis ten opzichte van de overige bebouwde omgeving vaak direct opvalt door de statige bouwstijl.

Door gemeentelijke herindelingen zijn al heel wat gemeentehuizen als zodanig niet meer in gebruik. De gebouwen zullen wel blijven bestaan, maar zijn ontdaan van hun oorspronkelijke functie. Hier zien we een nieuwe beweging waarbij de gemeente terug komt, weer dichter op haar burgers, maar niet in de oorspronkelijke behuizing en ook niet in een ander door de overheid gefinancierd publiek gebouw, maar als onderdeel van het huis van een commerciële plaatselijke samenwerkingspartner, in dit geval retail. Een situatie die enkele jaren gelden ondenkbaar zou zijn geweest.

Een paar jaar geleden was 3D printen nog een betrekkelijk onbekend fenomeen en werd er hooguit door een handjevol enthousiaste ontwerpers en innovatieversnellers over gesproken. Dat is nu wel anders, in de kranten en social media volgen de berichten over 3D print technieken elkaar in hoog tempo op. De informatie is echter gefragmenteerd en de impact van een door ontwikkelde 3D techniek op de inrichting van de maatschappij als totaal en specifiek de economische verhoudingen tussen regio’s onderling wordt nog te weinig besproken.

Dat Nederland een beetje voor de stoet uitloopt met 3D printen wordt amper vermeld. Nederland heeft bijvoorbeeld de hoogste Fablab dichtheid in de wereld en ook de plannen voor het eerste 3D geprinte huis zijn in Nederland ontwikkeld. Of neem het wereldrecord D3 robotprinten, dat deze maand door Protospace in Utrecht, als alles goed gaat, wordt gerealiseerd.

Met andere woorden, het klimaat in Nederland is zeer ontvankelijk voor deze nieuwe techniek en dat is goed nieuws want 3D printen gaat de wereld veranderen. Deze week gaf innovatiedirecteur Egbert-Jan Sol van TNO ook een duidelijk signaal in het FD af aan ontwerpend en innoverend Nederland. Hij onderkent vijf innovatiekansen voor Nederland, een daarvan is het 3D printen van voedsel in samenhang met door te ontwikkelen gentechnieken.

Binnen onafzienbare tijd kunnen we allemaal onze eigen producten printen, of het nu om hebbedingetjes gaat of om kleine en grote noodzakelijke onderdelen. We halen een ontwerp van het internet, passen het eventueel nog een beetje aan en sturen de opdracht door naar de printer. Of we dat nu doen met een 3D printer thuis, of dat we de opdracht sturen naar de printboer op de hoek en het daar gaan ophalen, dat doet er niet toe. Kern van de zaak is dat we straks producent en consument tegelijk zijn geworden en dat we daarmee complete productie- en logistieke ketens uitschakelen. Dat betekent dat de huidige status quo tussen industriële kolommen en logistieke ketens en afnemers enerzijds en tussen ontwikkelde regio’s en lage lonen regio’s anderzijds, behoorlijk wordt opgeschud.

Velen zullen het zich nog amper kunnen voorstellen. Het oogt allemaal nog zo speels en onbeduidend wat we doorgaans voorbij zien komen: wat kleine plastic figuurtjes, uitgeprinte sieraden en 3D geprinte lampen. Hoezo gaat dergelijke producten voor een revolutie zorgen? Toen deze maand het 3d print ontwerp voor een pistool op het internet werd gezet, begon het een beetje te gisten. Verbazing alom. Dat kon dus ook. Inmiddels heeft de Amerikaanse defensie het ontwerp laten weghalen van de desbetreffende site. Wat ook wel een logische actie lijkt. Natuurlijk willen we niet dat elke gek zo maar een ontwerp voor een pistool in handen kan krijgen, maar het is feitelijk dweilen met de kraan open. Het ontwerp is inmiddels tig keer gedownload en het verandert niets aan de kern van de nieuwe werkelijkheid: er zullen steeds vaker ontwerpen worden upgeload, die vervolgens voor iedereen toegankelijk zullen zijn en in eigen beheer kunnen worden uitgeprint. Of dat nu om designproducten,  nuttige onderdelen, handige hebbedingetjes, complete inbouw pakketten,  huizen of – helaas – wapens gaat.

Het gaat nu nog vooral om producten opgebouwd uit plastic, maar we zullen in staat zijn steeds meer materialen in te zetten voor 3D printen. Ook organisch materiaal behoort tot de mogelijkheden en op den duur kunnen we complete organen van levendig materiaal printen. Een dergelijke ontwikkeling zal uiteraard ethische kwesties oproepen. Vragen als in hoeverre het menselijke leven volledig maakbaar en beheersbaar dient te zijn, maar ook wie komt wanneer in aanmerking voor dergelijke technieken en gaat deze techniek niet zorgen voor een grotere kloof tussen de haves and the have nots.

Maar terug naar het aspect van productie en logistiek. Als we alles zelf heel gemakkelijk ter plekke kunnen maken, schakelen we veel partijen uit die nu nog van de productie en de logistiek profiteren. Dat betekent in ieder geval milieuwinst, we gaan immers minder met onderdelen over de lange afstand slepen, maar het bekent ook in dat er economische verschuivingen gaan optreden met de daarmee gepaarde onrust. Wat gaat dat bijvoorbeeld voor de rol van Azië betekenen, nu nog de productiefabriek van de wereld, of Afrika, de grondsstoffenproducent bij uitstek. De futuroloog Stowe Boyd stelde zelfs dat de 3D printer er misschien wel de oorzaak van zou kunnen zijn dat het immense China, uit elkaar gaan vallen in verschillende deelstaten. Dat is een heel verstrekkende gedachte, maar het prikkelt wel tot nadenken over de impact van 3D printen op de inrichting van onze maatschappij en het effect van deze techniek op de huidige wereldorde. Hoezo nog denken dat 3D printen alleen maar een speeltje voor volwassen jongens en meisjes is?

In een lezing die Sjoerd Soeters een paar weken geleden in Ede gaf, tijdens het congres Stad en Ruimte, stelde hij dat het belangrijk is aan het stadhuis de identiteit van een regio te kunnen aflezen. Hij raakt daar wel een punt. Het stadhuis is immers het huis van de stad, feitelijk de fysieke verschijning en vertegenwoordiging van de omringende gemeenschap.

Eeuwenlang weerspiegelde het stadhuis niet alleen de welvaart van de omliggende gemeenschap, maar ook de stijlkenmerken van de desbetreffende regio. Dat veranderde toen nieuw gebouwde stadhuizen steeds meer gebouwde iconen werden, waarmee bovenal een ode aan het nieuwe en moderne bouwen werd gebracht maar waardoor ook de samenhang met bouwtradities in de directe omgeving meer en meer verloren ging.

In zijn lezing ging Soeters, geestelijk vader van het nieuwe stadshart in Zaandam, in op de keuzes in het ontwerp die zijn gemaakt om het centrum en de stad weer nieuw elan te geven. De Zaanse identiteit, ontmoetingsplekken en de menselijke maat kwamen telkens als steekwoorden terug in zijn lezing.

Eergisteren was ik in de buurt. Nieuwsgierig geworden door de lezing van Soeters, maar ook door alle beroering die het nieuwe stadshart in de pers heeft opgeleverd, besloot ik in de middag door te rijden naar Zaandam.

Het project heeft iets spookjesachtigs, alsof het zo uit een stripverhaal is komen aanwaaien. Het is daarmee ook behoorlijk gekunsteld. Maar is dat erg? Nee, feitelijk niet. Maar het roept geen associatie van een stadshart op, eerder met een vakantiepark of een perifeer winkelcentrum dat door de verschijningsvorm zelf, een attractie op zich wil zijn. Het is natuurlijk ook even omdenken. Een stadshart is doorgaans doorspekt met historische allure,  dan is het wel wennen dat een stadshart van een oude stad ook totaal nieuw kan zijn.

De grote hoeveelheid ontmoetingsplekken en zitplaatsen is opvallend. Overal staan banken en langs het water zijn verhoogde groenstroken gemaakt met een stenen rand. Super uitnodigend om even te blijven hangen. Dat het werkte bleek wel. Bijna overal zaten groepjes mensen, jong en oud, kletsend, kijkend naar voorbijgangers of een ijsje etend.

Van al die zitplekken kunnen vele binnensteden in Nederland nog leren. We hebben in Nederland prachtige pleinen, maar we bieden amper zitplaatsen aan. Wat is dat toch? Is dat een pact tussen gemeenten en de horeca, waardoor wordt voorkomen dat er ‘gratis’ zitplaatsen worden aangeboden? Maar volk trekt volk. Als een plek levendig en gezellig oogt blijven mensen wel plakken en gaan ze uiteindelijk toch wel consumeren.

Waar ik van schrok was de gribus rondom het complex. Grijs en grauw beton, busbanen, kille en koude onderdoorgangen, met amper een stoep of veilige oversteekplekken. Dat is toch geen humane stad? Maar wellicht oordeel ik nu te snel, het stadshart is nog niet af. Laten we hopen, dat ondanks de crisis, het mogelijk is dit stadshart snel te vervolmaken.

Maar ik schrok nog van iets. In het nieuwe centrum overheerst het consumentisme, alsof alles alleen maar om ‘shoppen’ draait. Het straatbeeld wordt gedomineerd door uithangborden en reclames van de bekende winkelketens. Saturn heeft zelfs zo’n schattig nieuw aangelegd Zaans bruggetje met haar logo bekleed.

De grote trekker van het nieuwe stadshart lijkt de Primark te zijn. De winkel trekt met haar goedkope kleding veel publiek: het straatbeeld wordt grotendeels gedomineerd door wandelaars met een tasje van Primark in de hand. Maar de wijze waarop het publiek in de Primark tekeer gaat, dat is niet wat je wilt. Kleding wordt uit de rekken gehaald, bekeken en achteloos op de grond gegooid. Laat een ander het maar opruimen. “Een normaal beeld, bevestigde een verkoopster, niet alleen hier, maar ook in de overige filialen. Ons publiek gedraagt zich behoorlijk asociaal”.

Soeters sloot zijn lezing trots af met de opmerking dat Zaandam steeds meer koopstromen vanuit Alkmaar aantrekt. Met andere woorden, het nieuwe centrum slaat aan, we trekken zelfs mensen van buiten de stad. Maar stel nou dat een deel hiervan met name voor de Primark komt, de Primark is immers in Nederland op dit moment alleen nog maar gevestigd in een paar steden. Je kan je afvragen wat er gaat gebeuren met deze bezoekersstromen, zodra het aantal filialen van deze keten in Nederland gaat toenemen, nog los van het feit of je juist deze bezoekersstromen als stad graag aan je wilt verbinden. Grote kans dat op dat moment een deel van de koopstroom zal afbuigen.

Moet Alkmaar zich zorgen maken? Gaat Zaandam een reële concurrent worden? Ik vraag het me af. Een herhalingsbezoek aan Alkmaar blijft aantrekkelijk, met het gevarieerde winkelaanbod en het prachtige historische stadscentrum. Of daar op termijn het nieuwe stadshart van Zaandam blijvend tegenop kan bieden is maar zeer de vraag.